مزوتراپی یکی از روش‌های کم‌تهاجمی است که در آن مقادیر مشخصی از مواد فعال از طریق تزریق‌های سطحی و متعدد به پوست رسانده می‌شوند. بسته به هدف درمان و محصول مورد استفاده، این مواد می‌توانند ترکیبات متفاوتی داشته باشند و به همین دلیل «مزوتراپی» نام یک ماده یا داروی مشخص نیست، بلکه بیشتر به روش رساندن مواد فعال به پوست اشاره دارد.
امروزه از این تکنیک در حوزه زیبایی برای اهداف مختلفی مانند مراقبت از پوست و مو استفاده می‌شود. با این حال، نتیجه و ایمنی آن به عواملی مانند ماده تزریقی، تکنیک، شرایط فرد و مهارت فرد انجام‌دهنده وابسته است و نباید همه انواع مزوتراپی را یک درمان واحد با نتیجه یکسان در نظر گرفت.
مزوتراپی چگونه انجام می‌شود؟
در مزوتراپی، ماده موردنظر با تزریق‌های کوچک داخل پوست یا در عمق تعیین‌شده توسط متخصص وارد می‌شود. هدف این است که ماده فعال در ناحیه موردنظر قرار گیرد.
نوع ماده، عمق تزریق، مقدار تزریق در هر نقطه، فاصله نقاط و تعداد جلسات ثابت و یکسان نیستند. حتی مرورهای علمی جدید نیز به نبود پروتکل استاندارد واحد برای بسیاری از کاربردهای مزوتراپی اشاره کرده‌اند.
به همین دلیل برنامه درمانی فرد دیگری الزاماً برای شما مناسب نیست.
مزوتراپی چه کاربردهایی دارد؟
در حوزه پوست، مو و زیبایی، مزوتراپی برای اهداف مختلف مورد مطالعه و استفاده قرار گرفته است.
۱. مزوتراپی پوست و صورت
در مزوتراپی پوست ممکن است از ترکیباتی مانند هیالورونیک اسید و فرمولاسیون‌های چندجزئی استفاده شود. هدف بسته به محصول می‌تواند بهبود بعضی شاخص‌های کیفیت پوست مانند رطوبت، شادابی یا الاستیسیته باشد.
اما یک نکته مهم وجود دارد: شواهد علمی برای همه فرمولاسیون‌های مزوتراپی صورت یکسان نیست.
برخی مطالعات قدیمی روی ترکیبات مولتی‌ویتامین/هیالورونیک اسید، بهبود بالینی یا بافت‌شناسی معنی‌داری نشان نداده‌اند. در مقابل، مطالعات مربوط به بعضی فرمولاسیون‌های مبتنی بر هیالورونیک اسید نتایج امیدوارکننده‌تری در جوان‌سازی و کیفیت پوست گزارش کرده‌اند.
بنابراین هنگام ارزیابی ادعای یک محصول مزوتراپی، باید خود محصول و ترکیبات آن بررسی شوند.
۲. مزوتراپی مو
یکی دیگر از کاربردهای شناخته‌شده، استفاده از تزریق داخل‌پوستی ترکیبات مختلف برای بعضی انواع ریزش مو است.
یک مرور سیستماتیک درباره ریزش موی الگویی، نتایج مثبتی را در تعدادی از مطالعات گزارش کرده، اما پژوهشگران تأکید کرده‌اند که حجم نمونه‌ها محدود بوده و مقایسه کافی با سایر درمان‌ها وجود ندارد.
مرور سیستماتیک دیگری نیز مطالعات مربوط به موادی مانند دوتاستراید، ماینوکسیدیل، فاکتورهای رشد و برخی محلول‌های ترکیبی را بررسی کرده و در کنار نتایج امیدوارکننده، به نبود رژیم درمانی استاندارد و نیاز به کارآزمایی‌های بزرگ‌تر اشاره کرده است.
پس «مزوتراپی مو» نیز یک ماده مشخص نیست و باید معلوم باشد دقیقاً چه ماده‌ای برای چه نوع ریزش مویی استفاده می‌شود.
مواد مورد استفاده در مزوتراپی چیست؟
این قسمت یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام انتخاب محصول باید به آن توجه کرد.
فرمولاسیون‌های مورد استفاده ممکن است بر اساس کاربرد شامل موادی مانند:
- هیالورونیک اسید
- آمینواسیدها
- ویتامین‌ها و مواد معدنی
- پپتیدها
- برخی ترکیبات دارویی
- یا فرمولاسیون‌های ترکیبی
باشند.
وجود یک ماده در یک کوکتل به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که محصول برای همه افراد یا همه کاربردها مؤثر است. فرمولاسیون نهایی، غلظت، کیفیت محصول، کاربرد تأییدشده و روش استفاده اهمیت دارند.
تفاوت مزوتراپی و مزوژل چیست؟
این دو اصطلاح گاهی به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند، در حالی که الزاماً یکسان نیستند.
مزوتراپی بیشتر به تکنیک تزریق مقادیر کوچک مواد در پوست اشاره دارد و مواد مورد استفاده می‌توانند بسیار متنوع باشند.
محصولاتی که در بازار با عنوان مزوژل شناخته می‌شوند معمولاً فرمولاسیون‌هایی با تمرکز بیشتر بر هیالورونیک اسید و بهبود کیفیت یا آبرسانی پوست هستند؛ اما ترکیب و ویژگی هر محصول باید جداگانه بررسی شود.
این موضوع را در مقاله مستقلی با عنوان «تفاوت مزوتراپی و مزوژل چیست؟» مفصل بررسی خواهیم کرد.
مزایای احتمالی مزوتراپی
بسته به ماده و هدف درمان، مزوتراپی می‌تواند امکان رساندن موضعی ماده به ناحیه موردنظر را فراهم کند. در برخی مطالعات مربوط به کاربردهای خاص پوست و مو نتایج مثبتی گزارش شده است.
با این حال عباراتی مانند «جوان‌سازی قطعی»، «توقف تضمینی ریزش مو» یا «رفع کامل چین‌وچروک» توصیف علمی مناسبی نیستند.
نتیجه می‌تواند میان افراد متفاوت باشد و اساساً باید بر اساس نوع مشکل، ماده تزریقی و شواهد مربوط به همان روش ارزیابی شود.
عوارض مزوتراپی چیست؟
مزوتراپی بدون عارضه نیست. یک مرور علمی اختصاصی درباره ایمنی این روش، مجموعه‌ای از عوارض با شدت‌های مختلف را در گزارش‌های منتشرشده بررسی کرده و بر نیاز به استانداردسازی بیشتر تأکید کرده است.
پس از تزریق ممکن است عوارض موضعی مانند درد، قرمزی، تورم، حساسیت یا کبودی رخ دهد. عوارض دیگری نیز بسته به ماده، تکنیک و شرایط انجام تزریق ممکن است ایجاد شوند.
به همین دلیل استریل بودن تجهیزات، اصالت محصول، شناخت ترکیبات و انجام تزریق توسط فرد واجد صلاحیت اهمیت زیادی دارد.
در صورت بروز علائمی مانند درد شدید یا رو به افزایش، تورم غیرمعمول، ترشح، تب، تغییر رنگ غیرطبیعی پوست یا سایر علائم نگران‌کننده باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
چه کسانی قبل از مزوتراپی باید با پزشک مشورت کنند؟
وجود بیماری زمینه‌ای، بیماری یا عفونت فعال پوستی، سابقه حساسیت، مصرف بعضی داروها و همچنین بارداری یا شیردهی می‌تواند در تصمیم‌گیری اهمیت داشته باشد.
به همین دلیل قبل از انجام مزوتراپی باید سابقه پزشکی و داروهای مصرفی به فرد متخصص اعلام شود.
صرف اینکه یک روش «کم‌تهاجمی» محسوب می‌شود به معنی مناسب‌بودن آن برای همه افراد نیست.
قبل از مزوتراپی چه کار کنیم؟
مهم‌ترین مرحله، مشخص‌شدن هدف درمان و انتخاب محصول مناسب است.
قبل از انجام کار، نام دقیق محصول، ترکیبات و اصالت آن باید مشخص باشد. همچنین داروهای مصرفی و سابقه بیماری یا حساسیت باید با پزشک یا فرد واجد صلاحیت در میان گذاشته شود.
مصرف دارو را صرفاً برای انجام یک اقدام زیبایی خودسرانه قطع نکنید.
مراقبت‌های بعد از مزوتراپی
دستورالعمل مراقبتی می‌تواند بر اساس محصول، محل تزریق و روش مورد استفاده متفاوت باشد؛ بنابراین توصیه فرد انجام‌دهنده درمان در اولویت است.
به‌طور کلی بهتر است ناحیه تزریق دستکاری نشود و در صورت تجویز محصولات مراقبتی، طبق دستور استفاده شوند. همچنین بروز علائم غیرمعمول یا تشدیدشونده نباید صرفاً به‌عنوان واکنش طبیعی پس از تزریق نادیده گرفته شود.
چند جلسه مزوتراپی لازم است؟
عدد ثابتی برای همه وجود ندارد.
در مطالعات مختلف، تعداد جلسات و فاصله بین آنها بسیار متفاوت بوده است. برای مثال در مطالعات مربوط به محصولات مبتنی بر هیالورونیک اسید، برنامه‌های درمانی مختلفی بررسی شده‌اند.
بنابراین بهتر است در مقاله تامین طب وعده‌ای مثل «۳ جلسه برای همه» ندهیم. تعداد جلسات باید بر اساس محصول، هدف درمان و ارزیابی فردی تعیین شود.
آیا مزوتراپی واقعاً مؤثر است؟
پاسخ علمی این است که بستگی دارد درباره کدام نوع مزوتراپی صحبت کنیم.
برای بعضی کاربردها و فرمولاسیون‌ها نتایج امیدوارکننده وجود دارد، در حالی که برای برخی کاربردهای دیگر شواهد محدود یا متناقض‌اند. حتی راهنمای اجماع بین‌المللی منتشرشده در سال‌های اخیر نیز تأکید می‌کند که هنوز برای کاربردهای مختلف مزوتراپی یک استاندارد بین‌المللی واحد مبتنی بر شواهد وجود ندارد.
بنابراین بهتر است به جای پرسیدن «آیا مزوتراپی خوب است؟» بپرسیم:
کدام ماده، برای چه مشکلی، با چه شواهدی و توسط چه فردی استفاده می‌شود؟
این سؤال بسیار دقیق‌تر است.
جمع‌بندی
مزوتراپی یک تکنیک کم‌تهاجمی برای رساندن مواد فعال از طریق تزریق‌های موضعی است که در حوزه پوست، مو و زیبایی کاربرد پیدا کرده است. با این حال، محصولات و پروتکل‌های مزوتراپی بسیار متنوع‌اند و شواهد علمی درباره همه آنها یکسان نیست.
شناخت ترکیبات محصول، انتخاب صحیح کاربرد، استفاده از محصول معتبر و انجام درمان توسط فرد واجد صلاحیت از مهم‌ترین نکاتی هستند که پیش از انجام مزوتراپی باید در نظر گرفته شوند.
توجه: این مطلب در مجله زیبایی تامین طب با هدف افزایش آگاهی تهیه شده و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی فردی نیست.
